เวลาไปร้านรองเท้า เคยไหมคะ ที่ต้องลองแล้วลองอีกคู่นั้นทีคู่นี้ที กว่าจะได้รองเท้าคู่ที่ถูกใจและใส่สบาย…ผู้สูงอายุก็เช่นเดียวกัน แต่ติดปัญหาตรงที่ว่ารองเท้าที่ถูกสุขลักษณะและเหมาะสมกับเท้าของผู้สูงอายุจริงๆ นั้นหาซื้อยาก เพราะตลาดรองเท้าบ้านเราจะมองไปที่แฟชั่นของคนหนุ่มสาวเป็นสำคัญ

            ภาควิชาเวชศาสตร์ฟื้นฟู คณะแพทยศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย จึงได้ทำการวิจัยเรื่อง “ขนาดรองเท้าสำหรับผู้สูงอายุชาวไทย” เนื่องจากพบว่าผู้สูงอายุนั้นมีปัญหาเกี่ยวกับเท้าค่อนข้างมาก ทั้งเท้าผิดรูป เท้าล้ม เท้าแบน รวมถึงอาการปวดต่างๆ ซึ่งสาเหตุส่วนใหญ่เกิดจากการที่ใส่รองเท้าผิดสุขลักษณะ ดูแลเท้าไม่เป็น ทำให้เกิดเป็นปัญหาเรื้อรัง โดยเฉพาะคนที่เป็นเบาหวานทำให้เกิดแผล และมีโอกาสถูกตัดเท้าได้มาก

            งานวิจัยนี้เริ่มจากการเก็บข้อมูลจากอาสาสมัครอายุระหว่าง 60-80 ปี ทั้งชายและหญิง ซึ่งยังสามารถเดินได้ด้วยตนเองโดยไม่ต้องใช้อุปกรณ์ช่วย พบว่าอาสาสมัครผู้หญิงมีปัญหาสุขภาพเท้ามากกว่าผู้ชาย ปัญหาที่พบมากที่สุดถึง 80% คือเท้าผิดรูป โดยส่วนใหญ่นิ้วโป้งจะเกไปทางนิ้วชี้, 14% มีอาการปวดเท้า ซึ่งเป็นในผู้หญิงมากกว่าผู้ชาย สาเหตุมาจากเอ็นเท้าอักเสบ การเกหรือมีหนังแข็ง นอกจากนี้ยังพบว่า 50% ของผู้หญิงและ 34% ของผู้ชาย มักสวมรองเท้าคับกว่าปกติ

            หลังจากเก็บข้อมูลแล้ว ก็ทำการประเมินที่เรียกว่าการวัดขนาดเท้า 13 มิติ คือ หาความกว้าง, ยาว, สูง,   ความสัมพันธ์เส้นรอบวงและแกนเท้า เป็นต้น เพื่อนำข้อมูลดังกล่าวมาคำนวณเป็นสูตรสำหรับทำ “หุ่นรองเท้าต้นแบบ” ขึ้นมา ซึ่งเจ้าหุ่นรองเท้านี้จะถูกนำไปใช้ประกอบในขั้นตอนของการออกแบบตัดเย็บรองเท้าจริงต่อไป

            ลักษณะรองเท้าสำหรับผู้สูงอายุนี้ ดูจากภายนอกแล้วไม่แตกต่างจากรองเท้าทั่วไปเลย ไม่จะเป็นเรื่องของสีและรูปแบบที่ค่อนข้างทันสมัย รวมไปถึงวัสดุที่ใช้ในการทำรองเท้า ซึ่งทั้งหมดล้วนเป็นวัสดุของไทย แต่ความแตกต่างที่จะสัมผัสได้ก็คือ เมื่อสวมใส่แล้วจะรู้สึกกระชับเท้า ก้าวเดินได้สะดวก เนื่องจากเป็นรองเท้าหุ้มส้น ลักษณะสำคัญคือสามารถปรับความกว้างของด้านบนได้ เพราะมีส่วนที่เป็นยางยืด มีโครงที่ช่วยเสริมความแข็งแรงให้กับเท้า ทั้งด้านหน้า ด้านหลัง ด้านข้าง โดยเฉพาะด้านใน เพราะพบว่าหญิงสูงอายุมักจะมีปัญหาเท้าล้มหรือเท้าแบน ทำให้มีอาการปวดด้านในของเท้า ซึ่งเจ้าโครงนี้ก็จะช่วยป้องกันไม่ให้เกิดปัญหาเท้าล้มมากขึ้น ส่วนด้านในรองเท้าเป็นฟองน้ำแบบนิ่ม มีการระบายอากาศได้สะดวก จึงไม่ทำให้เกิดการอับชื้น

            ขณะนี้ ได้มีการแจกจ่ายรองเท้าให้กับอาสาสมัครไปทดลองสวมใส่แล้ว จำนวนถึง 60 คู่ด้วยกัน ซึ่งเป็นรองเท้าผู้ชายและผู้หญิงอย่างละ 30 คู่ โดยจะมีการติดตามผลหลังจากนำไปใช้จริง 3 เดือน เพื่อดูความบกพร่อง และนำมาปรับปรุงแก้ไขให้ได้รองเท้าที่เหมาะสมกับผู้สูงอายุมากที่สุดนั่นเอง จากนั้นก็จะมีการส่งต่อให้กับภาคเอกชนนำไปผลิตเพื่อจำหน่ายต่อไป   

            สำหรับผู้สูงอายุท่านใดที่สนใจรองเท้าดีๆ แบบนี้ หรือมีปัญหาเกี่ยวกับเท้าอยู่ ก็ลองเข้าไปขอคำปรึกษาได้ที่ ภาควิชาเวชศาสตร์ฟื้นฟู คณะแพทยศาสตร์ จุฬาฯ คุณหมอทุกท่านพร้อมที่จะให้คำแนะนำในการดูแลรักษาเท้า แนะนำการเลือกซื้อรองเท้า รวมถึงออกแบบรองเท้าที่เหมาะสมกับปัญหาเท้าของผู้สูงอายุแต่ละท่าน…เพราะสุขภาพเท้า ส่งผลถึงคุณภาพชีวิตค่ะ    

ขอขอบคุณ  :     รศ.พญ.ดุจใจ ชัยวานิชศิริ

                        ภาควิชาเวชศาสตร์ฟื้นฟู คณะแพทยศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย